Zarządzanie ryzykiem podatkowym

Podatki są obecnie jedną z najbardziej istotnych kwestii, które przedsiębiorcy muszą brać pod uwagę, prowadząc działalność gospodarczą. Przepisy są często skomplikowane i niejednoznaczne, a organy podatkowe oczekują od podatnika pełnej transparentności i ścisłej współpracy. Właściciele firm z kolei chcą zredukować ryzyko związane z brakiem stabilnych przepisów podatkowych. Mając na uwadze zarówno oczekiwania przedsiębiorców, jak i konieczność dostosowania działalności do wymogów ustawodawcy, Moore Stephens Central Audit oferuje szereg usług obejmujących doradztwo w zakresie dozwolonej restrukturyzacji i planowania podatkowego.

Nasza oferta


W zespole doradztwa podatkowego Moore Stephens Central Audit, złożonym z doświadczonych doradców podatkowych i radców prawnych, codziennie pracujemy nad optymalnym zabezpieczeniem podatkowym firm naszych Klientów. Oferujemy następujące usługi związane z zarządzaniem ryzykiem podatkowym:

  • weryfikacja bieżących procedur naliczania podatków i podatkowego ujęcia poszczególnych operacji księgowych;
  • weryfikacja konsekwencji podatkowych planowanych działań – zmiana modelu biznesowego, restrukturyzacje, optymalizacje;
  • opiniowanie aktualnego modelu biznesowego i planowanych restrukturyzacji korporacyjno-podatkowych oraz wydawanie rekomendacji;
  • sporządzanie wniosków o wydanie wiążących interpretacji podatkowych i opinii zabezpieczających;
  • wdrażanie polityki zarządzania ryzkiem nadużyć – identyfikacja nadużyć i nieprawidłowości, wprowadzanie programów zapobiegania nadużyć, doradztwo w obszarze przeciwdziałania praniu pieniędzy;
  • tworzenie i wdrażanie polityki samochodowej;
  • tworzenie i wdrażanie polityki wynagradzania – tworzenie planów bonusowych, systematyzowanie bieżących modeli wynagradzania;
  • analiza efektywności przyjętych metod amortyzacji pod kątem podatkowym;
  • sporządzanie analiz oraz dokumentacji ekonomicznych i gospodarczych uzasadniających restrukturyzację i wdrożenie nowych modeli biznesowych.

Ustawodawca wprowadza coraz to nowsze przepisy, które mają na celu zwiększenie wpływów podatkowych do budżetu. W samym 2016 roku opublikowano kilka nowelizacji Ordynacji Podatkowej – zawierających w sumie ponad 200 zmian. Wiele z nich stanowi prawdziwą rewolucję. Najgłośniejszymi – i jednocześnie najbardziej kontrowersyjnymi – są przepisy dotyczące klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania oraz dokumentacji cen transferowych.​

Klauzula obejścia prawa

Klauzula obejścia prawa uprawnia organy administracji podatkowej do kwestionowania prawa podatników do zawierania transakcji, które wprawdzie pozostają zgodne z dosłownym brzmieniem przepisów, lecz zostały zawarte głównie po to, by obniżyć wysokość zobowiązania podatkowego – czyli osiągnąć korzyść podatkową. W praktyce klauzula obejścia prawa jest narzędziem stosowanym przez skarbówkę do walki z agresywnym planowaniem podatkowym (agresywną optymalizacją podatkową). Zgodnie z przepisami, czynność uznaje się za podjętą w celu osiągnięcia korzyści podatkowej wtedy, gdy pozostałe jej cele ekonomiczne lub gospodarcze – wskazane przez podatnika – są mało istotne.

Wymiana udziałów

Do ekonomicznych aspektów planowania biznesu odnosi się również ostatnia nowelizacja ustaw o podatku dochodowym, zgodnie z którą zastosowanie preferencyjnych zasad opodatkowania tzw. wymiany udziałów uzależnia się od istnienia uzasadnionych przyczyn ekonomicznych. Ponadto, ustawodawca wprowadza także domniemanie, że jeżeli połączenie, podział lub wymiana udziałów nie zostały przeprowadzone z uzasadnionych przyczyn ekonomicznych, to uznaje się, że głównym lub jednym z głównych celów tych czynności było uniknięcie lub uchylenie się od opodatkowania. Przepisy te są nieprecyzyjne i pozwalają na uznaniową ocenę zasadności poszczególnych operacji przez organy skarbowe, dlatego podstawową metodą obniżenia ryzyka w przypadku restrukturyzacji jest przygotowanie odpowiedniej dokumentacji, uzasadniającej daną operację.

Interpretacja indywidualna – ryzyko wygaśnięcia ochrony

Nowelizacja Ordynacji podatkowej wprowadziła kolejny niebezpieczny dla firm przepis, dotyczący możliwości utraty ochrony uzyskanej drogą pozytywnej interpretacji indywidualnej. Przepis ten daje fiskusowi możliwość zakwestionowania rozliczeń podatkowych spółki, jeśli uzna on, że celem operacji gospodarczych przeprowadzonych przez spółkę, która uzyskała pozytywną interpretację indywidualną, było obejście prawa. W takiej sytuacji interpretacja otrzymana przed 15 lipca 2016 roku – czyli przed wejściem w życie klauzuli obejścia prawa – nie będzie już chronić podatnika, a fiskus będzie mógł odebrać korzyści podatkowe uzyskane po 1 stycznia 2017 roku.

Martwa zasada in dubio pro tributario

Najlepszym przykładem profiskalnego podejścia organów skarbowych jest ich interpretacja wprowadzonej z dniem 1 stycznia 2016 roku zasady rozstrzygania wątpliwości co do wykładni przepisów prawa podatkowego na korzyść podatnika. Od momentu wejścia w życie niniejszej klauzuli, na 17,5 tys. interpretacji urzędów skarbowych, w 192 przypadkach podatnik wnioskował o zastosowanie klauzuli, wykazując „niejednolitą linię orzeczniczą w sprawie dotyczącej wniosku i w związku z tym przedstawiając niedające się usunąć wątpliwości”. Urzędnicy nie podzielili jednak wątpliwości podatników i w zaledwie trzech przypadkach zastosowali zasadę in dubio pro tributario, wydając jednak interpretacje niekorzystne dla podatników.

Klauzula pewności prawa

W ramach rządowego programu „Sto zmian dla firm”, od 1 stycznia 2017 roku wprowadzono do Ordynacji podatkowej tzw. klauzulę pewności prawa, dotyczącą przepisów o daninach publicznych oraz składkach na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. Zgodnie z tą klauzulą, w przypadku zastosowania się przez podatnika do „utrwalonej praktyki interpretacyjnej organów Krajowej Administracji Skarbowej”, będzie on miał analogiczną ochronę, jak w sytuacji, gdyby stosował się do wydanej na jego wniosek wiążącej indywidualnej interpretacji podatkowej. Tak więc w teorii podatnik będzie mógł się powołać na stanowisko organów skarbowych, zawarte w indywidualnych interpretacjach, jednakże wydanych na rzecz innego podmiotu.

Ponadto w Ordynacji Podatkowej pojawiła się nowa instytucja, tzw. objaśnienia podatkowe, które są publikowane przez Ministerstwo Finansów. Zgodnie z wprowadzonymi przepisami, w sytuacji, kiedy podatnik stosuje się do wydanych objaśnień podatkowych, będą mieć zastosowanie te same zasady dotyczące ochrony podatnika, jakie obowiązują w przypadku interpretacji ogólnej. Gwarancja wynikająca z klauzuli pewności prawa dotyczyć ma takich samych stanów faktycznych lub prawnych czy też zdarzeń przyszłych, jak te opisane we wniosku o wydanie interpretacji na rzecz innych podatników. Ustawa posługuje się terminem „utrwalonej praktyki interpretacyjnej organów Krajowej Administracji Skarbowej”, co przy dużych rozbieżnościach w stanowiskach może skutkować trudnościami z ustaleniem, które stanowisko w danym stanie faktycznym jest tym dominującym.

Ekonomiczne uzasadnienie operacji i jej skutków podatkowych

Dynamika zmian w prawie podatkowym w połączeniu z brakiem jednolitego i spójnego interpretowania przepisów sprawia, że aby prowadzić firmę w sposób bezpieczny, należy na bieżąco i z należytą uwagą zarządzać ryzykiem podatkowym. Niezbędnym krokiem jest przygotowanie dokumentacji zawierającej ekonomiczne uzasadnienie operacji i ich skutków podatkowych.