VAT compliance

Zjawisko wyłudzeń VAT jest narastającym problemem, którego skala nie maleje. Z danych szacunkowych za rok 2016 wynika, iż tak zwana „luka w VAT” wynosi 50 miliardów złotych, co stanowi około jednej trzeciej należnych wpływów do budżetu. Szacuje się, że do 2018 roku budżet może stracić kolejne 100 miliardów z tego właśnie tytułu. Jest więc zrozumiałe, iż Ministerstwo Finansów i ustawodawca wprowadzają nowe regulacje, mające na celu uszczelnienie systemu.

Nasza oferta

Pragnąc podnieść poziom bezpieczeństwa podatkowego naszych Klientów, oferujemy usługi związane z usprawnieniem rozliczeń VAT, takie jak:

  • weryfikacja bieżących procedur i podejścia podatkowego w zakresie VAT – sporządzanie opinii i raportów;
  • weryfikacja prawidłowości rozliczania wewnątrzwspólnotowych dostaw i nabycia towarów;
  • tworzenie i wdrażanie polityki weryfikacji kontrahentów w kontekście zagrożenia solidarną odpowiedzialnością VAT – przeciwdziałanie możliwości uwikłania w tzw. „karuzelę podatkową”;
  • tworzenie i wdrażanie polityki zarządzania ryzykiem podatkowym w kontekście wykazania należytej staranności VAT;
  • ustanowienie stanowiska Compliance Officera lub wewnętrznego działu weryfikacji;
  • pomoc w odzyskiwaniu podatku VAT – wnioski o zwrot VAT, wnioski o stwierdzenie nadpłaty;
  • wsparcie w trakcie kontroli podatkowych i skarbowych VAT, w tym kontakty z kontrolującymi oraz przygotowywanie pism i wyjaśnień;
  • wdrażanie narzędzi informatycznych pozwalających na weryfikację statusu kontrahentów pod kątem rejestracji VAT.

Pierwsze z tych przepisów zaczęły obowiązywać już w roku 2013, a kolejne – od 1 stycznia 2017. Od 1 października 2013 roku obowiązuje nowelizacja ustawy o VAT, która wprowadza odpowiedzialność solidarną przedsiębiorcy za podatek swoich kontrahentów, a dokładnie – za niezapłacony VAT. Oznacza ona, że fiskus może domagać się zapłacenia całej należności podatkowej lub jej części zarówno od sprzedawcy, jak i od nabywcy – łącznie lub osobno. Co do zasady, regulacje te dotyczą transakcji w obrocie towarami wrażliwymi (których katalog został zawarty w załączniku nr 13 do ustawy o podatku od towarów i usług). W wyniku uchwalonej na początku grudnia 2016 roku nowelizacji ustawy o VAT, poszerzono zakres solidarnej odpowiedzialności podatkowej nabywcy za zobowiązania podatkowe dostawcy poprzez objęcie nią transakcji, których przedmiotem są określone towary z kategorii elektroniki, np. dyski twarde (HDD) i pamięci półprzewodnikowe (SSD).

Odpowiedzialność solidarna w walce z karuzelami podatkowymi

Nowe przepisy miały za zadanie ograniczenie tak zwanych oszustw karuzelowych VAT, które są najpoważniejszymi przestępstwami skarbowymi na terenie całej Unii Europejskiej i powodują największe uszczuplenia budżetu. Podmioty działające w ramach „karuzeli podatkowej” nie płacą należnego VAT lub wyłudzają zwrot już naliczonego podatku. Częścią łańcucha transakcji karuzelowych są często tzw. „słupy”, zwane też „znikającymi podatnikami”, czyli podmioty, które po dokonaniu szeregu transakcji zostają zlikwidowane. Karuzela podatkowa to sieć kilku, kilkunastu podmiotów, które tworzą pozory legalnych transakcji handlowych, ale ich prawdziwym celem jest wyłudzenie zwrotu podatku VAT, który nie został zapłacony na wcześniejszym etapie obrotu.

Bardzo często, w celu uwiarygodnienia całego procederu, oszuści angażują – jako jedną ze stron transakcji – niczego nieświadomą, dużą, legalnie działającą spółkę. Jedynym środkiem zabezpieczającym przed uwikłaniem w obrót karuzelowy jest wdrożenie polityki weryfikacji kontrahentów oraz procedur zarządzania ryzykiem podatkowym. Pozwalają one wykazać przed organami skarbowymi dochowanie tzw. należytej staranności, które stanowi warunek konieczny do odliczenia podatku naliczonego VAT. Kroki podjęte przez podatnika w celu dochowania należytej staranności są z całą surowością kontrolowane przez organy skarbowe, a ewentualne uchybienia są interpretowane na niekorzyść podatnika i mogą stanowić dla kontrolerów argument, że miał on świadomość uczestniczenia w karuzeli podatkowej.

Poprawa ściągalności VAT kosztem utrudnień dla podatnika

W wyniku uchwalonej na początku grudnia 2016 roku nowelizacji ustawy o VAT, od 1 stycznia 2017 roku zaczęły obowiązywać kolejne istotne zmiany w prawie podatkowym, których głównym celem jest poprawa ściągalności tego podatku. Istotną zmianą jest wprowadzenie sankcji za nierzetelne rozliczanie VAT. Zgodnie z nowelizacją, wykazanie w deklaracji VAT zaniżonej kwoty podatku należnego lub zawyżonej kwoty podatku naliczonego wiąże się z koniecznością ustalenia przez naczelnika urzędu skarbowego lub organ kontroli skarbowej dodatkowego zobowiązania w wysokości 30% kwoty (odpowiednio) zaniżenia lub zawyżenia. Co więcej, posługiwanie się przez podatnika tzw. „pustymi fakturami” lub fakturami wykazującymi kwoty niezgodne z rzeczywistością w celu zaniżenia zobowiązania podatkowego lub zawyżenia kwoty zwrotu, grozi ustaleniem sankcji w wysokości 100% podatku naliczonego.

Kolejne zmiany dotyczą odliczenia VAT z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów. Odliczenie VAT w rozliczeniu za okres, w którym rozliczany jest VAT należny, będzie możliwe, jeśli podatnik uwzględni kwotę podatku należnego z tytułu WNT w deklaracji podatkowej, w której jest on obowiązany rozliczyć ten podatek, nie później niż w terminie 3 miesięcy od upływu miesiąca, w którym w odniesieniu do nabytych towarów powstał obowiązek podatkowy. W konsekwencji może okazać się, że rozliczenie VAT należnego w zakresie WNT nastąpi wcześniej niż VAT naliczonego, co oznacza, iż neutralność podatkowa WNT zostanie zachwiana. Nowe przepisy mogą zatem okazać się dotkliwe dla tych podatników, którzy otrzymują faktury zakupowe z opóźnieniem.

Następną zmianą jest ograniczenie możliwości rozliczania VAT za okresy kwartalne wyłącznie do małych podatników. Tym samym wszyscy duzi podatnicy, a także przedsiębiorcy dopiero rozpoczynający prowadzenie działalności opodatkowanej (pierwszych 12 miesięcy) będą zobowiązani do miesięcznego rozliczania podatku VAT. Znacznie ograniczony zostanie także krąg podmiotów uprawnionych do krótszego, 25-dniowego terminu zwrotu tego podatku. Co więcej, zmiany umożliwiają wydłużanie okresu weryfikacji zasadności dokonania zwrotu VAT. Ustawa przewiduje, że może ona obejmować sprawdzenie nie tylko rozliczenia samego podatnika, ale także analogicznych rozliczeń innych podmiotów biorących udział w obrocie towarami lub usługami oraz ich zgodności z faktycznym przebiegiem transakcji.

Surowsze przepisy – intensywniejsze kontrole

Wraz ze zmianami przepisów zwiększa się liczba i intensywność kontroli podatkowych. Najlepiej świadczą o tym statystyki opublikowane pod koniec października 2016 roku przez Ministerstwo Finansów – w wyniku kontroli skarbowych zrealizowanych w trzech kwartałach 2016 roku odnotowano wpływy budżetowe rzędu 1 miliarda 552 milionów zł, co stanowi najlepszy wynik na przestrzeni ostatnich lat. Z podanych przez resort informacji wynika, że w analogicznym okresie 2015 roku działania inspektorów skarbowych przyniosły budżetowi niespełna 870 milionów złotych. Kwota ustaleń zaległości podatkowych wynikających z decyzji oraz korekt dokonanych przez podatników wzrosła w roku 2016 do 15 459 tys. złotych – podczas gdy w roku 2015 wyniosła 11 692 tys. złotych (wzrost o 32,2%). Z tego 9 175 tys. złotych dotyczyło podatku VAT, co oznacza wzrost o 18,5% wobec poprzedniego roku.