Czym są ceny transferowe

Zjawisko globalizacji światowej gospodarki i postępującej międzynarodowej integracji gospodarczej zaowocowało dynamicznym rozwojem przedsiębiorstw międzynarodowych oraz tworzeniem złożonych grup kapitałowych. Wskutek tego znaczną część transakcji, do których dochodzi dzisiaj na rynku, stanowią transakcje między podmiotami powiązanymi kapitałowo lub osobowo. Ustalone pomiędzy stronami transakcji ceny, po których jeden podmiot powiązany przekazuje drugiemu towary, dobra niematerialne lub też świadczy usługi, nazywane są cenami transferowymi. Z punktu widzenia obowiązujących w Polsce przepisów przez cenę transferową rozumie się „rezultat finansowy warunków ustalonych lub narzuconych w wyniku istniejących powiązań, w tym cenę, wynagrodzenie, wynik finansowy lub wskaźnik finansowy”.

Cenami transferowymi określa się również ceny w transakcjach zawieranych z podmiotami, które mają swoją siedzibę w krajach stosujących szkodliwą konkurencję podatkową (tzw. tax haven, raje podatkowe), a także w transakcjach z własnymi zakładami zagranicznymi, które traktowane są jako podmioty odrębne funkcjonalnie.

Ze względu na fakt, że ceny transferowe mogą być wykorzystywane do nielegalnej optymalizacji podatkowej, unikania opodatkowania lub przenoszenia zysków do rajów podatkowych, tematyka ta znajduje się w kręgu zainteresowania organów administracji podatkowych, a także organizacji międzynarodowych. OECD (Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju) opracowała „Wytyczne w zakresie cen transferowych dla przedsiębiorstw wielonarodowych i administracji podatkowych” (ang. ‘OECD Transfer Pricing Guidelines for Multinational Enterprises and Tax Administrations’), które ustanowiły międzynarodowe standardy w dziedzinie rozwiązań prawnych dotyczących cen transferowych. Polskie przepisy podatkowe dotyczące omawianej tematyki w znacznym stopniu uwzględniają dorobek OECD.

Biorąc pod uwagę, że ceny transferowe mogą mieć decydujący wpływ na ostateczny obraz zysków lub strat poszczególnych podmiotów, a co za tym idzie, na wysokość płaconych przez nich podatków, podatnicy dokonujący transakcji z podmiotami powiązanymi zobowiązani są do odpowiedniego ich dokumentowania. Podstawowym elementem dokumentacji jest tzw. local file (lokalna dokumentacja cen transferowych), której celem jest udowodnienie rynkowego charakteru dokonywanych transakcji.

O rynkowym charakterze cen zastosowanych w transakcji decyduje tzw. arm’s length principle (zasada ceny rynkowej, której pojęcie zostało wprowadzone przez OECD już w 1979 r.). Zasada ta jest spełniona wtedy, gdy ceny transferowe odpowiadają cenom, jakie obowiązują w porównywalnych transakcjach zawieranych przez podmioty niepowiązane.

W celu weryfikacji zgodności cen transferowych z rynkowymi, co do zasady, sporządza się analizę danych porównawczych (analiza benchmark) z zastosowaniem określonych metod kalkulacji ceny rynkowej (rynkowego przedziału cen). Istnieje możliwość skorzystania z tzw. metod tradycyjnych, które, zgodnie z Wytycznymi OECD, obejmują metodę porównywalnej ceny niekontrolowanej, rozsądnej marży (koszt plus) oraz ceny odsprzedaży, albo metod zysku transakcyjnego, do których należą metoda podziału zysku oraz metoda marży transakcyjnej netto. W procedurze weryfikacji cen transferowych należy zastosować metodę najbardziej odpowiednią w danych okolicznościach.

Zgodnie z obowiązującymi od 2017 roku przepisami podatkowymi, lokalna dokumentacja cen transferowych powinna zostać przygotowana do końca dziewiątego miesiąca po zakończeniu roku obrotowego. W tym terminie podmioty powiązane zobowiązane są do złożenia urzędom skarbowym oświadczenia o jej sporządzeniu.