Czym są ceny transferowe

Przedsiębiorstwa działające w ramach grupy kapitałowej, podmioty powiązane kapitałowo lub osobowo często przeprowadzają między sobą transakcje, gdzie ustalone pomiędzy stronami ceny nazywamy cenami transferowymi. Taka definicja wynika z wytycznych OECD, które mówią, że ceny transferowe są cenami, po których przedsiębiorstwo przekazuje towary oraz dobra niematerialne lub świadczy usługi powiązanym przedsiębiorstwom. Natomiast zgodnie z art. 3 pkt 10 Ordynacji Podatkowej przez cenę transakcyjną rozumie się cenę przedmiotu transakcji zawieranej pomiędzy podmiotami powiązanymi w rozumieniu ustawy o PDOP, PIT oraz VAT.

Cenami transferowymi określa się również ceny w transakcjach zwieranych z podmiotami które mają swoją siedzibę w krajach stosujących szkodliwą konkurencję podatkową (tzw tax haven, raje podatkowe), a także w transakcjach z własnymi zakładami zagranicznymi, które traktowane są jako podmioty odrębne funkcjonalnie.

Ostatnie zmiany w polskich przepisach podatkowych dotyczących cen transferowych odzwierciedlają trendy mające na celu ograniczenie nieuczciwych praktyk mających na celu unikanie opodatkowania i przenoszenie zysków do rajów podatkowych. Wytyczne te zostały opisane w raporcie przyjętym w 2015 roku przez OECD nt. przeciwdziałaniu BEPS (Addressing Base Erosion Profit Shifting).

Aby uniknąć sytuacji, w której ceny transferowe są sztucznie zawyżane lub zaniżane, głównie w celu przeniesienia dochodów pomiędzy podmiotami z grupy kapitałowej, a tym samym zmianie wykazywanego zysku lub straty, wprowadzony został obowiązek sporządzania dokumentacji cen transferowych, mającej na celu udowodnienie rynkowego charakteru dokonywanej transakcji. 

O rynkowym charakterze cen zastosowanych w transakcji decyduje tzw. arm’s lenght principle (zasada ceny rynkowej, której pojęcie zostało wprowadzone przez OECD już w roku 1979). Zastosowanie tej zasady ma prowadzić do sytuacji, w której przedsiębiorstwa powiązane ustalają ceny na takim poziomie, na jakim ustaliłby je podmioty niepowiązane. W celu ustalenia cen pomiędzy jednostkami powiązanymi stosuje się metody tzw. standardowe lub oparte na zysku. Metody standardowe obejmują metodę porównywalnej ceny niekontrolowanej, rozsądnej marży oraz ceny odsprzedaży, podczas gdy metody zysku transakcyjnego obejmują metodę podziału zysku, metodę marży transakcyjnej netto oraz podziału zysku wg określonej formuły.

W Polsce przepisy zobowiązujące do przygotowania dokumentacji cen transferowych zostały rozszerzone, szczególnie jeśli chodzi o zakres dokumentacji, począwszy od 1 stycznia 2017 roku. Na przygotowanie dokumentacji cen transferowych za rok zakończony 31 grudnia 2017 roku przedsiębiorstwa mają września 2018 roku – termin ten został wydłużony (z 31 marca 2018 roku) dzięki rozporządzeniu Ministra Finansów ogłoszonemu 15 marca 2018 roku.