Zwrot VAT

Uwagi ogólne

W zdecydowanej większości przypadków nabycie towarów oraz usług jest udokumentowane fakturą z wykazanym podatkiem VAT, wystawioną przez dostawcę towarów albo usług.

Zgodnie z zasadą neutralności, podatek VAT nie powinien obciążać kieszeni przedsiębiorcy, który zakupił określone świadczenia. Oznacza to, że podmiot prowadzący działalność gospodarczą, który odsprzedaje zakupione towary bądź usługi lub który zużywa je dla celów prowadzonej przez siebie działalności, nie powinien ponosić ekonomicznego ciężaru podatku VAT.

Aby zagwarantować realizację tej zasady, dyrektywa 2006/112, a za nią ustawa VAT, uprawniły podmioty gospodarcze do odliczenia podatku naliczonego wykazanego na fakturze dokumentującej nabycie świadczeń. Prawodawca postanowił zatem, że w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, czyli podmiotowi prowadzącemu działalność gospodarczą, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Omawiana zasada neutralności stworzyła podwaliny pod budowę obecnego wspólnotowego systemu podatku od wartości dodanej. Jednocześnie stała się w istocie podstawową zasadą konstrukcyjną systemu podatku VAT. Z kolei, wspomniane odliczenie podatku naliczonego jest podstawowym narzędziem, za pomocą którego jest realizowana zasada neutralności. Waga tej zasady oraz istotność jej realizacji za pomocą właściwego stosowania odliczenia podatku naliczonego były wielokrotnie podkreślane w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który częstokroć akcentował, że prawo do odliczenia podatku naliczonego jest elementem konstrukcyjnym podatku VAT, a nie formą ulgi czy przywileju.

Ustawa VAT przyjęła zasadę odliczenia niezwłocznego, a zatem nieopartego na zasadzie odliczenia podatku dopiero z chwilą, gdy nabyty towar lub usługa zostaną odprzedane lub efektywnie wykorzystane na potrzeby działalności opodatkowanej. Konsekwencją tego jest możliwość wystąpienia sytuacji, w której, najczęściej w sposób czasowy, podatnik będzie wykazywał nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym.
W takim przypadku ustawa VAT wprowadza możliwość zarówno przeniesienia nadwyżki podatku na następne okresy rozliczeniowe (możliwość nazywana niekiedy "zwrotem pośrednim"), jak i możliwość otrzymania przez podatnika rzeczywistego zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym.

Procedura zwrotu podatku polskim podmiotom

Ustawodawca postanowił, że zwrot VAT następuję w określonych terminach:
 
  • 60 dni - standardowy termin;
  • 25 dni - przyspieszony termin po spełnieniu określonych warunków (np. podatek naliczony wynika z faktur zostały opłaconych za pośrednictwem rachunku bankowego, kwota podatku nierozliczona w poprzednich okresach rozliczeniowych i wykazana w deklaracji nie przekracza 3000 zł);
  • 25 dni - przyspieszony termin dla zwrotu podatku na rachunek VAT podatnika prowadzony w ramach metody podzielonej płatności (split payment);
  • 180 dni - wydłużony termin, jeśli podatnik nie wykonał w okresie rozliczeniowym czynności opodatkowanych na terytorium kraju.
Dodać jednocześnie należy, że w zw. z wprowadzeniem do polskiego porządku prawnego metody podzielonej płatności wyróżnia się także przekazanie środków zgromadzonych przez podatnika na rachunku VAT (wykorzystywanym w ramach split payment) na zwykły rachunek rozliczeniowy. Przekazanie to nie jest jednak traktowane jako zwrot podatku VAT w rozumieniu art. 87 ustawy VAT.

Podkreślenia wymaga, że złożenie wniosku o zwrot podatku VAT może wiązać się z wszczęciem przez organ podatkowy czynności sprawdzających lub kontroli podatkowej mającej na celu zweryfikowanie zasadności tegoż zwrotu. W takim przypadku badaniu podlegają wszystkie dokumenty związane z transakcjami, które wygenerowały po stronie przedsiębiorcy podatek naliczony. Weryfikacji może podlegać również wykorzystanie nabytych przez podatnika towarów oraz usług.

Wykryte nieprawidłowości, oprócz wydłużenia ustawowych terminów do zwrotu podatku VAT, mogą spowodować wstrzymanie zwrotu środków, a nawet określenie przez organ podatkowy zaległości podatkowej.

Procedura zwrotu podatku podmiotom zagranicznym

Ustawodawca przewiduje zwrot VAT dla podatników zagranicznych, którzy nie wykonali w Polsce czynności opodatkowanych VAT.

Zwrot podatku podmiotom zagranicznym regulują przepisy dyrektywy 2008/9/WE z dnia 12 lutego 2008 roku określającej szczegółowe zasady zwrotu podatku od wartości dodanej.

Zgodnie z ustawą VAT, o zwrot podatku mogą ubiegać się podmioty uprawnione z państw członkowskich Unii Europejskiej, tj. osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które nie posiadają siedziby działalności gospodarczej albo stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium Polski.

Zwrot przysługuje również podatnikom zagranicznym spoza Unii Europejskiej, przez które rozumie się osoby fizyczne, spółki (osoby prawne) oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które w okresie, za który występuje o zwrot podatku, nie posiadały siedziby działalności gospodarczej, albo stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium Polski. Zwrot podatku tym podmiotom przysługuje po spełnieniu odpowiednich warunków, np. podmioty te są zrejestrowane na VAT w danym państwie członkowskim Unii Europejskiej i nie wykonywały na terytorium Polski sprzedaży, czyli odpłatnej dostawy towarów i odpłatnego świadczenia usług na terytorium kraju, eksportu towarów oraz wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów.

Podmiot z państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub podmiot z państwa trzeciego może wystąpić o zwrot podatku za określony okres, ale nie krótszy niż 3 miesiące.

Kwota wnioskowanego zwrotu podatku nie może być niższa niż:
  • 400 euro - w przypadku gdy wniosek dotyczy okresu krótszego niż rok podatkowy, ale nie krótszego niż 3 miesiące;
  • 50 euro - w przypadku gdy wniosek dotyczy całego roku podatkowego lub okresu krótszego niż ostatnie 3 miesiące tego roku.
Zwrot podatku podmiotowi z Unii Europejskiej następuje na wniosek tego podmiotu przesłany przez administrację podatkową państwa członkowskiego siedziby za pomocą środków komunikacji elektronicznej.

Zwrot podatku podmiotowi spoza Unii następuje na wniosek tego podmiotu złożony w formie papierowej.

Wniosek składa się do naczelnika urzędu skarbowego, nie później niż do dnia 30 września roku następującego po roku podatkowym, którego wniosek dotyczy. Na podstawie wniosku organ podatkowy wydaje decyzję o wysokości uznanej kwoty zwrotu podatku w terminie 4 miesięcy od dnia jego otrzymania.

Jeżeli organ podatkowy uzna, że nie posiada wszystkich informacji, na podstawie których powinien podjąć decyzję, wówczas może żądać dodatkowych informacji i wyjaśnień.

Podsumowując powyższe, wyróżnić należy:
 
  • zwrot podatku VAT dla podatników z siedzibą w Polsce,
  • zwrot podatku VAT dla podatników zagranicznych nie posiadających siedziby w Polsce ale wykonujących w Polsce czynności gospodarcze (np. sprzedaż towarów),
  • zwrot podatku VAT dla podatników zagranicznych nie posiadających siedziby w Polsce i nie wykonujących w Polsce czynności gospodarczych,
  • zwrot podatku VAT dla podmiotów z krajów trzecich (a więc mających siedzibę poza Unią Europejską).
Wystąpienie z wnioskiem o zwrot VAT przez podatnika zaliczonego do którejś z ww. grup spowoduje, że zastosowanie znajdzie odpowiednia procedura zwrotu podatku. Procedury różnią się od siebie np. czasem trwania, uprawnieniami organu podatkowego, czy obowiązkami nałożonymi na podatnika.

Wspólnym mianownikiem jest jednak weryfikacja przez organ podatkowy zasadności zwrotu podatku, a więc czy został on wykazany w prawidłowej kwocie oraz czy istnieje dokumentacja potwierdzająca stan faktyczny, z którym związany jest zwrot podatku. Wystąpienie z wnioskiem powinno zostać zatem poprzedzone wykonanym przez podatnika audytem przeprowadzonych operacji. Czynność ta pozwoli nie tylko na wykrycie potencjalnych nieprawidłowości ale przede wszystkim na ich samodzielną naprawę bez ingerencji organu podatkowego.

Jeśli zdecydują się Państwo ubiegać o zwrot podatku VAT, MSCA zapewni Państwu odpowiednie wsparcie. Możemy dokonać analizy stanu faktycznego oraz oceny zasadności wniosku, jak również go sporządzić i reprezentować Państwa podczas potencjalnych czynności sprawdzających lub kontrolnych.